Kaplama Diş Nasıl Yapılır? Aşama Aşama Tedavi Süreci

Kaplama diş, önce ağız muayenesi ve gerekirse röntgenle planlanır. Ardından diş, seçilen kaplama türüne göre hazırlanır, ölçüsü alınır ve kişiye özel üretilen kaplama prova edildikten sonra dişe yapıştırılır. Aşama sayısı, dişin durumuna, kaplamanın türüne ve kaç dişe uygulanacağına göre kişiden kişiye değişir.

Bu yazıda kaplama diş tedavisini ilk muayeneden kaplamanın takılmasına kadar anlatıyoruz. Diş kesimi, geçici kaplama, seans sayısı ve tedavi sonrası bakım gibi en çok sorulan konuları da ele alıyoruz.

Kaplama Diş Nedir?

Kaplama diş, çürük, kırık, aşınmış, zayıflamış ya da rengi belirgin biçimde değişmiş bir dişin üzerine yerleştirilen, kişiye özel üretilmiş bir restorasyondur. Amaç dişi korumak, çiğneme işlevini desteklemek ve görünümünü düzeltmektir.

Kaplama diş şu durumlarda gündeme gelebilir:

• Büyük dolgusu olan ya da zayıflamış dişler
• Çatlamış veya kırılmış dişler
• Kanal tedavisi görmüş dişler
• Belirgin biçimde aşınmış dişler
• Köprü tedavisinde destek olarak kullanılacak dişler
• İmplantın üst yapısı
• Rengi ya da şekli estetik açıdan sorun yaratan dişler

“Kaplama diş” tek bir işlemin adı değildir

Günlük dilde “kaplama” kelimesi birbirinden farklı tedaviler için kullanılır. Kimi zaman dişin tamamını saran bir kron (zirkonyum ya da metal destekli porselen gibi), kimi zaman yalnızca ön yüzeye yapıştırılan ince bir lamine (yaprak porselen) kastedilir. Bu tedavilerde diş hazırlığı, seans sayısı ve beklenen sonuç farklıdır. Bu yüzden “kaplama yaptırmak istiyorum” diyen iki kişiye çok farklı tedaviler önerilebilir.

Kaplama Diş Nasıl Yapılır? Tedavinin Aşamaları

Aşağıdaki adımlar genel akışı gösterir. Sizin için hangi adımların gerekeceğini ise muayene ve tedavi planı belirler.

1. Muayene ve tedavi planı

İlk görüşmede diş hekimi dişleri, diş etlerini ve kapanışınızı (dişlerinizin birbirine nasıl oturduğunu) değerlendirir. Gerekirse röntgen çekilir. Bu aşamada şu sorulara yanıt aranır:

• Kaplama bu diş için doğru seçenek mi, yoksa dolgu gibi daha küçük bir tedavi yeterli mi?
• Kaplamadan önce çürük temizliği, dolgu, kanal tedavisi ya da diş eti tedavisi gerekiyor mu?
• Hangi kaplama türü dişin konumuna, işlevine ve beklentilerinize uygun?

Diş eti hastalığı veya tedavi edilmemiş çürükler varsa genellikle önce bunlar tedavi edilir.

2. Dişin hazırlanması

Kaplamanın dişe doğru oturabilmesi için dişin yüzeyi belirli ölçüde şekillendirilir. Bu işlem genellikle lokal anestezi altında yapılır. Ne kadar diş dokusunun alınacağı kaplamanın türüne ve dişin mevcut durumuna bağlıdır. Bu konuyu bir sonraki başlıkta ayrıca ele alıyoruz.

3. Ölçü alınması

Hazırlanan dişin ve karşısındaki dişlerin ölçüsü, ölçü maddesiyle ya da ağız içi dijital tarayıcıyla alınır. Kaplamanın rengi de bu aşamada, komşu dişlerle uyumlu olacak şekilde belirlenir.

4. Geçici kaplama

Kalıcı kaplama hazırlanana kadar dişin üzerine çoğu zaman geçici bir kaplama yerleştirilir. Hangi durumlarda gerektiğini aşağıda ayrıca anlatıyoruz.

5. Laboratuvar üretimi ve prova

Kaplama, alınan ölçüye göre diş laboratuvarında ya da bazı kliniklerde bilgisayar destekli sistemlerle üretilir. Tedaviye göre bir veya birkaç prova yapılabilir. Provada kaplamanın uyumu, rengi, şekli ve kapanışa etkisi kontrol edilir, gerekirse düzeltme yapılır.

6. Kalıcı kaplamanın yapıştırılması

Uyum ve görünüm onaylandıktan sonra kaplama, uygun bir yapıştırıcı (siman) ile dişe sabitlenir. Diş hekimi son olarak ısırma ve çiğneme sırasında yüksek nokta kalıp kalmadığını kontrol eder.

Diş Kesimi Her Durumda Gerekli mi?

Kısa yanıt: çoğu kaplama türünde dişin bir miktar hazırlanması gerekir, ancak bunun miktarı büyük farklılık gösterir.

• Kron tipi kaplamalar (zirkonyum, metal destekli porselen, tam seramik): Dişin tamamını sardıkları için dişin genellikle tüm yüzeylerinden bir miktar doku kaldırılır.
• Lamine (yaprak porselen): Yalnızca dişin ön yüzeyini kapladığı için hazırlık genellikle daha sınırlıdır ve çoğunlukla mine tabakasıyla sınırlı tutulmaya çalışılır.
• “Kesimsiz” ya da çok az kesimli lamineler: Uygun vakalarda çok az hazırlıkla veya hazırlık yapılmadan uygulanabilir. Ancak her dişe ve her ağız yapısına uygun değildir. Bu tür uygulamalarda da çoğu zaman bir miktar yüzey hazırlığı gerekir.

Dişin konumu, çapraşıklık, renk değişikliğinin derecesi, mevcut dolgular ve kapanış, ne kadar hazırlık gerektiğini etkiler. Bu nedenle “kesim yapılmadan kaplama” gibi genel bir vaat doğru olmaz. Karar, muayeneden sonra dişe özel olarak verilir.

Şunu da bilmek gerekir: Kaldırılan diş dokusu geri gelmez. Bu yüzden kesim yapılan dişlerde kaplama tedavisi geri dönüşü olmayan bir işlem olarak kabul edilir.

Geçici Kaplama Hangi Durumlarda Kullanılır?

Geçici kaplama, kalıcı kaplama hazırlanırken hazırlanmış dişi korumak için kullanılır. Genellikle şu amaçlara hizmet eder:

• Hazırlanan dişi sıcak-soğuk hassasiyetine ve dış etkenlere karşı korumak
• Özellikle ön dişlerde estetik görünümü korumak
• Dişin ve komşu dişlerin konumunu, diş eti çevresini korumak
• Günlük konuşma ve yemeyi kolaylaştırmak

Kaplama aynı gün klinikte üretilip takılıyorsa geçici kaplamaya gerek kalmayabilir. Lamine tedavilerinde de geçici uygulama, hazırlığın miktarına göre değişir.

Geçici kaplamayla dikkat edilmesi gerekenler: Geçici kaplamalar kalıcılar kadar sağlam değildir. Bu dönemde yapışkan (sakız, karamel gibi) ve çok sert yiyeceklerden kaçınmak, mümkünse o taraftan az çiğnemek ve diş ipini çekerken yukarı değil yana doğru çıkarmak faydalıdır. Geçici kaplama düşerse ya da kırılırsa kliniğinizi bilgilendirin.

Kaplama Diş Kaç Seansta Yapılır?

Klasik yöntemde kaplama tedavisi çoğunlukla en az iki seans sürer. İlk seansta diş hazırlanır ve ölçü alınır. Son seansta ise kalıcı kaplama yapıştırılır. Arada prova seansları olabilir. Klinikte bilgisayar destekli üretim yapılabiliyorsa bazı vakalarda kaplama tek seansta tamamlanabilir.

Laboratuvar üretimi için gereken süre birkaç günden birkaç haftaya kadar değişebilir. Toplam süreyi etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

• Kaplanacak diş sayısı: Tek dişle tüm çene aynı sürede planlanmaz.
• Ön tedavi ihtiyacı: Kanal tedavisi, dolgu veya diş eti tedavisi süreyi uzatabilir.
• Kaplama türü ve üretim yöntemi: Laboratuvar süreci ve prova sayısı değişir.
• Prova sonuçları: Renk, şekil ya da uyumda düzeltme gerekirse ek randevu gerekebilir.
• Kapanış ve estetik beklentiler: Kapsamlı gülüş tasarımlarında planlama daha uzun sürebilir.

Size özel süreyi muayene ve tedavi planından sonra netleştirmek en doğrusudur.

Zirkonyum, Porselen ve Lamine Kaplama Arasındaki Farklar

• Zirkonyum kaplama: Dişin tamamını kaplar. Zirkonyum esaslı, metal içermeyen bir seramik yapıdadır ve dişin çevresinden hazırlık gerektirir. Hem ön hem arka dişlerde, yapısı zayıflamış dişlerde, köprülerde ve implant üstü uygulamalarda sık kullanılır.
• Porselen kaplama: Dişin tamamını kaplar. Genellikle metal alt yapı üzerine porselenden oluşur; metal içermeyen tam seramik seçenekleri de vardır. Dişin çevresinden hazırlık gerektirir. Yapısı zayıflamış dişlerde ve köprülerde sık kullanılır.
• Lamine (yaprak porselen): Genellikle yalnızca dişin ön yüzeyini kaplar. İnce bir seramik tabakasından oluşur; diş hazırlığı genellikle daha sınırlıdır, bazı vakalarda çok azdır. Ağırlıklı olarak ön dişlerde renk, şekil ve küçük kırık sorunlarında tercih edilir.

Birkaç noktayı netleştirelim:

• “Porselen kaplama” ifadesi günlük dilde çoğunlukla metal destekli porselen kron için kullanılır. Metal alt yapı, özellikle diş eti kenarında ışık geçirgenliğini azaltabilir. Bu yüzden estetik beklentinin yüksek olduğu ön bölgede metal içermeyen seçenekler daha çok tercih edilebilir.
• Lamine, kron gibi dişin tamamını sarmadığı için büyük madde kaybı olan, geniş dolgulu ya da kanal tedavili dişlerde her zaman uygun olmayabilir.
• Hiçbir materyal herkes için “en iyisi” değildir. Seçim; dişin konumuna, kalan diş dokusuna, kapanışa, diş sıkma alışkanlığına ve estetik beklentilere göre yapılır.

İşlem Sırasında ve Sonrasında Ağrı ya da Hassasiyet Olur mu?

İşlem sırasında: Dişin hazırlanması genellikle lokal anestezi altında yapılır. Bu yüzden çoğu hasta işlem sırasında ağrı değil, baskı veya titreşim hisseder. Anestezinin etkisi geçene kadar dudakta ve dilde uyuşukluk olabilir. Bu sırada yemek yerken dudağı veya yanağı ısırmamaya dikkat edin.

İşlem sonrasında: Kaplama takıldıktan sonra ilk günlerde sıcak ve soğuğa karşı hafif hassasiyet görülebilir. Bu hassasiyet genellikle birkaç hafta içinde azalır. Diş etinde kısa süreli hafif bir hassasiyet de olabilir.

Hassasiyetin şiddeti ve süresi kişiden kişiye değişir. Aşağıdaki durumlarda beklemek yerine diş hekiminize başvurmanız gerekir:

• Hassasiyetin zamanla azalmak yerine artması
• Kendiliğinden başlayan, zonklayan ya da geceleri uyutmayan ağrı
• Isırırken ağrı veya kaplamanın “yüksek” gelmesi
• Diş etinde şişlik ya da akıntı

Kaplama Sonrası Bakım Nasıl Yapılır?

Kaplamanın kendisi çürümez, ancak altındaki diş ve kaplamanın diş etiyle birleştiği kenar çürüyebilir. Bu yüzden bakım, doğal dişlerde olduğu kadar önemlidir.

• Günde iki kez flüorlü diş macunuyla fırçalayın. Kaplamanın diş eti kenarına özellikle özen gösterin.
• Diş aralarını her gün diş ipi ya da diş hekiminizin önerdiği ara yüz fırçasıyla temizleyin.
• Buz, kabuklu kuruyemiş ve sert şeker gibi çok sert şeyleri ısırmaktan kaçının. Kalem veya tırnak ısırmayın, paket açmak için dişlerinizi kullanmayın.
• Diş sıkıyor ya da gıcırdatıyorsanız diş hekiminize söyleyin. Gerekirse gece plakı önerilebilir.
• Düzenli kontrollerinizi aksatmayın. Kaplama kenarları, diş eti sağlığı ve kapanış bu kontrollerde takip edilir.

Hangi durumlarda diş hekimine başvurmalısınız?

• Kaplama sallanıyorsa ya da düştüyse (düşen kaplamayı saklayıp randevuya getirin, kendiniz yapıştırmaya çalışmayın)
• Kaplamada çatlak, kırık veya dili rahatsız eden keskin bir kenar varsa
• Kaplamalı dişin çevresinde kanama, şişlik, kötü koku ya da kötü tat fark ederseniz
• Ağrı veya hassasiyet geçmiyor ya da artıyorsa
• Isırırken dişler arasında alışık olmadığınız bir temas hissediyorsanız

Kaplama Diş İçin Kişisel Değerlendirme

Kaplama tedavisinin sizin için uygun olup olmadığı, hangi türün tercih edilebileceği, ne kadar diş hazırlığı gerekeceği ve tedavinin kaç seans süreceği ancak ağız içi muayeneyle netleşir. Bu konuları dişlerinizin durumuna göre konuşmak isterseniz, Mardin’deki kliniğimiz Dentasay Mardin’de muayene randevusu alarak kişisel tedavi seçeneklerinizi diş hekiminizle değerlendirebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Kaplama yapılan diş çürür mü?

Kaplama materyali çürümez. Ancak kaplamanın altındaki diş, özellikle diş etine yakın kenarlarda çürüyebilir. Düzenli fırçalama, diş arası temizliği ve kontroller bu riski azaltmaya yardımcı olur.

Kaplamadan önce kanal tedavisi yapmak şart mı?

Hayır, her zaman gerekmez. Kanal tedavisi, dişin sinirinde iltihap veya geri dönüşü olmayan bir hasar varsa uygulanır. Bu karar muayene ve röntgen sonucuna göre verilir.

Kaplama diş ne kadar dayanır?

Kesin bir süre vermek doğru değildir. Kaplamanın ömrü materyale, dişin durumuna, diş sıkma alışkanlığına ve bakıma göre değişir. İyi bakımla kronlar genellikle 5 ile 15 yıl arasında kullanılabilir, bazıları daha uzun dayanabilir.

Diş beyazlatma kaplamanın rengini değiştirir mi?

Hayır. Beyazlatma işlemi seramik kaplamaların rengini değiştirmez. Beyazlatma da düşünüyorsanız, kaplamanın rengi yeni diş tonunuza göre seçilebilsin diye bunu tedaviden önce diş hekiminizle konuşmanız faydalı olur.

Geçici kaplamayla yemek yiyebilir miyim?

Evet, ama dikkatli olmanız gerekir. Yapışkan ve çok sert yiyeceklerden kaçının ve mümkünse o taraftan az çiğneyin. Geçici kaplama düşerse kliniğinize haber verin.

Kaplama diş çıkarılabilir mi?

Kron tipi kaplamalar genellikle diş hekimi tarafından kesilerek çıkarılır ve yerine yenisi yapılabilir. Ancak altındaki diş daha önce hazırlandığı için çoğu durumda diş yeniden bir kaplamayla korunmalıdır.